Dit artikel is geen
reisverslag. Het geeft informatie aan vogelaars, die evenals wij, in januari
even ons depri weer willen ontvluchten en alvast een voorschot op de lente
willen nemen. Achtmaal kozen wij voor dit doel de Algarve uit. Na een
vliegreis van ongeveer drie uur land je dan in het lentelandschap van de Algarve.
De amandelbomen bloeien eind januari volop en zwaluwen jagen naar insecten in de
lucht. Met temperaturen van 15 tot 18 graden en een heerlijk voorjaarszonnetje
een ideale plek voor een actieve winter vakantie. Lange wandelingen langs
goudkleurige strandjes met grillige rotspartijen waarvan de kleur varieert van
donkerbruin naar geel tot knal oranje. Lekker struinen langs getijdengebieden,
zoutpannen en wetlands. Op zoek gaan naar het originele Portugal, op de vele
onverharde wegen in de binnenlanden, langs bergbeken en heuvels.
Wij kozen als verblijfplaats meestal Albufeira uit. Natuurlijk is deze streek
bijzonder toeristisch en is het landschap overspoeld door een brij van
bouwwerken en golfbanen. Als uitgangspunt voor tochten voldoet Albufeira echter
uitstekend, omdat het midden in de Algarve ligt. Afstanden kunnen daardoor
steeds beperkt blijven. Vanaf ons riante balkon kon ik iedere ochtend in mijn
telescoop duikende Jan van Genten in de Atlantische Oceaan waarnemen. Hoewel de
meeste zangvogels nog in Afrika verblijven valt er voor vogelaars, ook in
januari en februari, best veel te zien. Wij hebben tijdens onze 3-weekse
vakanties in het totaal ruim 180 verschillende soorten kunnen waarnemen. In de loop
der jaren is de gehele streek redelijk door ons uitgekamd, op zoek naar
interessante vogelgebieden. Op Internet heb ik nooit uitgebreide informatie
kunnen vinden over vogelgebieden in de Algarve. Onlangs zag ik overigens bij
Vogelbescherming in Zeist een dun boekje liggen met als titel 'A birdwatching
guide to the Algarve' (prijs €19,29). Dit boekje geeft overigens, in
tegenstelling tot mijn verhaal, een beschrijving van de vogels die gedurende het
gehele jaar voorkomen. Om zonzoekende vogelaars in de Algarve veel gezoek te
besparen, geef ik hieronder een korte beschrijving van de belangrijkste
vogelgebieden die wij daar hebben ontdekt. De volgorde van de gebieden loopt van
oost naar west (zie kaartje).
Een goede topografische kaart
is onmisbaar. Er zijn weinig correcte en volledige kaarten van de Algarve.
Daardoor kun je, vooral op de vele onverharde wegen in het binnenland, stevig
verdwalen! Een goede kaart kun je voor 7,50 euro bij de ANWB-winkel
kopen: de wegenkaart van Algarve, schaal 1:200. 000. Let wel, de in dit
artikel beschreven gebieden zijn herhaaldelijk door mij bezocht in de periode
begin januari tot eind februari. Het betreft dus uitsluitend vogels die in deze
periode zijn waargenomen. Veel trekkers zitten dan nog in Afrika en ontbreken
daarom op de soortenlijst.
Het verhaal zal beslist nog niet compleet zijn.
Een ieder die aanvullingen of opmerkingen heeft over de periode januari en februari, wordt vriendelijk verzocht deze per e-mail aan mij door te geven: bergsma.uden@hetnet.nl
1. Reserva Natural do Sapal de Castro Marim e Vila Real de Santo Antonio
De rivier de Guadiana mondt, na een traject van 850 km te
hebben afgelegd, bij Vila Real de Santo Antonio uit in de Atlantische Oceaan.
Vlak daarvoor loopt de rivier door een laagvlakte. Hier vormde zich een drassig
gebied waar de getijden grote invloed hebben. Bij vloed stroomt zout water het
gebied in. Deze uitgestrekte vlakte bestaat uit slenken, kreken, salines, zoute
moerassen en bosschages. Het is een oase van rust en stilte. Er is wel wat
landbouw, maar deze stelt weinig voor. Het gebied is van groot belang voor broed
en trekvogels en werd in 1975 tot natuurpark uitgeroepen. Het is een
internationaal erkend “wetland”. Vooral tijdens de voorjaarstrek (maart-mei) en
de herfsttrek (augustus-september) krioelt het er van de steltlopers, eenden,
sterns en zangvogels. Maar ook in de winter zie je hier nog veel vogels. Het
natuurpark met een overheersende maritieme flora en fauna beslaat een
oppervlakte van ruim 2000 ha. De vegetatie wordt gedeeltelijk bepaald door de
getijdenbewegingen. Op plaatsen waar bij vloed het water hoog staat groeit klein
slijkgras. Waar eb en vloed minder invloed hebben groeit zeekraal. Ook zie je
daar zoutmelde, ijskruid en schorrekruid. De zoutpannen, die ruim een derde van
het gebied beslaan, vormden jarenlang de belangrijkste bron van inkomsten van de
regio. Nog steeds zijn er bedrijven die op ambachtelijke wijze zeezout winnen.
Rond Castro Marim liggen verschillende zoutpannen. In de droogste gebieden
overheerst de landbouw. Daar komen bomen voor als Johannesbroodboom, Vijgenboom
en Amandelboom. Door het gebied lopen een drietal routes die te voet of met de
fiets kunnen worden afgelegd (zie bijgevoegde kaart). Denk om goed schoeisel!
Bij regen en nattigheid ontstaan er enorme klompen klei onder je zolen. Route 2
stelt trouwens niet zo veel voor. Route 3 is goed bereikbaar door, vanaf Via
Real richting Castro Marim te rijden. Rijdt over de grote brug (direct na Via
Real) het tweede zandpad links in en parkeer de auto bij de stenen ruïne. Je
kunt deze route ook goed beginnen aan de E125-6 Sao Bartelomeo – Castro Marim,
even voor het bruggetje waar de weg een bocht maakt.
Het hele jaar door kun je hier grote aantallen vogels spotten waaronder de
Steltkluut. Deze soort is als symbool voor het park gekozen. In het park ligt
aan route 1 een fraai gelegen informatiecentrum. Het centrum wordt echter
weinig bezocht en is niet altijd open. Om het te bezoeken neem je vanaf de IP1
de afslag Castro Marim en ga daar naar het noorden richting Azinhal. Rijdt door
tot de bruine wegwijzer ‘Reserva Natural’. Dan rechtsaf de weg in, het tunneltje
onderdoor en doorrijden tot het Informatiecentrum. Je kunt de hele weg al
vogelen vanuit de auto in allerlei aardige steltloperpoeltjes.
Flamingo (Phoenicopteridae)
© Vogelwacht Uden e.o.
Zoals gezegd, de mooiste tijden om te vogelen zijn natuurlijk het voor- en het
najaar. Maar ook in de winter wemelt het er van de steltlopers. Wij zagen o.a.
Ooievaar, Blauwe Reiger, Kleine Zilverreiger, Koereiger, Flamingo, Lepelaar,
Grote Stern, Reuzenstern, Groenpoot Ruiter, Zwarte Ruiter, Kluut, Steltkluut,
Bonte Strandloper, Kleine Strandloper, Krombek Strandloper, Bontbekplevier,
Strandplevier,Kemphaan, Goudplevier, Zilverplevier, Snip, Smient, Slobeend,
Pijlstaart, Tafeleend, Wintertaling, Zomertaling, enz. Let ook op roofvogels,
er kan van alles langs komen. Verder zagen wij Griel, Provençaalse Grasmus,
Europese Kanarie, Grauwe Gors, Sint Helenafazantje, Putter, Kneu, Hop enz. Het
aantal vogels in het gebied kan van jaar tot jaar enorm variëren.
Steltkluut (Himantopus himantopus)
Reuzenstern (Sterna caspia)
© Vogelwacht Uden e.o. © Vogelwacht Uden e.o.
Als je toch in dit gebied bent
onderzoek dan ook eens de oevers en de akkers langs de Rio Guadiana, de
grensrivier met Spanje. Wij deden dit bij Almado de Ouro, nog een prachtig
ongeschonden Portugees gehucht, enkele km ten noorden van Azinhal. Langs de
mini-akkertjes en sinaasappelboomgaarden tussen dit gehucht en de Rio Guadiana
lopen vlak langs de rivier diverse leuke, onverharde weggetjes. Op de akkers
foerageren veel trekvogels en groepjes Spaanse Mussen. In dit gebied zagen wij
ook veel Blauwe Eksters. Vanuit Almado de Ouro lopen diverse wandelroutes naar
o.a. de Riba de Odeleite.
2.
Getijdengebied tussen Olhâo en Tavira
Dit gebied maakt deel uit van het Parque Natural da Ria
Formosa (zie 3).
Een gebied met kreken, schorren en
slikken. In het gebied bevinden zich ook verschillende viskwekerijen.
Interessant voor het bekijken van allerlei steltlopers, sterns en meeuwen.
IJsvogels komen overal voor. Om het gebied goed te bekijken moet je zo dicht
mogelijk met de auto langs de kust blijven rijden. Probeer alle onverharde wegen
uit die langs de kust lopen. Kijk uit, je zit zo vast op de slikkige onverharde
wegen. Fuzeta is een oud vissersdorp en zeker een bezoekje waard. Aan de
oostkant van Olhao, aan de EN125, vlak bij de camping ligt het educatieve
voorlichtingscentrum Quinta de Marim met daarachter een natuurpark.
Achter in het park bevindt zich een vogelopvangcentrum. Daar worden gewonde
vogels opgevangen en verzorgd totdat ze weer vrijgelaten kunnen worden. Ook
worden op het park vogels gevangen en geringd. Quinta de Marim valt onder de
Portugese overheid maar de projectleider is de Nederlander Thijs. Verder werken
er verschillende studenten die allemaal met hun eigen afstudeerprojecten bezig
zijn. Zo werkt er één student aan een onderzoeksproject naar
Portugese schildpadden. Men heeft dringend behoefte aan (ook Nederlandse)
vrijwilligers, geld en spullen.
3. Parque Natural da Ria Formosa
In het oostelijke deel van de
Algarve ligt tussen Faro en Tavira een 60 km lange gordel van eilanden en
schiereilanden met daarachter een lagune. In 1987 werd het gebied uitgeroepen
tot natuurpark. Het beslaat een oppervlakte van ruim 18.000 ha en is van groot
belang voor trekvogels. Het is dan ook een internationaal erkend ‘wetland’. Het
is een oase van rust temidden van een toeristische heksenketel. De lagune
bestaat uit een labyrint van zoute moerassen, slikken, schoren, zoutpannen,
zandeilandjes en kanalen. De eilanden en schiereilanden met lage duinen
beschermen het gebied tegen de oceaan.
Op de eilanden voor de kust overheerst de duinvegetatie. In de lagune zelf wordt
de flora bepaald door eb en vloed. Hier groeien veel zogenaamde halofyten
(zoutplanten) zoals verschillende soorten lamsoor, alant, zeekraal,
schorrenkruid, alsem, schorrezoutgras en klein slijkgras. Deze laatste zien we
als uitgestrekte donkergroene velden.
De lagune is rijk aan schelpdieren en vis. Van groot internationaal belang is de
kolonie van zo’n twee miljoen zeepaardjes, die speciale bescherming geniet.
In de lagune wordt veel gevist. Het gaat dan vooral om schelpdieren,
schaaldieren en inktvis.
Het natuurpark is naast Zuid Spanje en Kreta de enige plek in Europa waar de
kameleon nog voorkomt.
De agrarische activiteit in het gebied stelt niet zo veel voor. Soms loopt het
cultuurland door tot de rand van de lagune. Nog steeds zijn er boomgaarden met
amandelen, citrusvruchten en vijgen. De laatste jaren worden veel Johannesbrood
boomgaarden aangeplant. Kenmerkend zijn ook de hagen met vijgcactussen (Opuntia
ficus-india), waarvan de vruchten eetbaar zijn.
Op veel plaatsen zien we palmen. Het betreft hier meestal de Canarische
dadelpalm (Phoenix canariensis), waarvan de vruchten niet eetbaar zijn.
Er zijn nog een paar bedrijven in het gebied die zeezout produceren ,vroeger een
belangrijke bron van inkomsten.
Het natuurpark is van groot belang voor trekvogels. Het vormt een belangrijke
schakel tussen Europa en sub-Sahara Afrika. Ook als broedgebied is het van
belang voor verschillende vogelsoorten.
Grote delen van het gebied zijn alleen met de boot bereikbaar. Het hieronder
beschreven gebied ligt aan de Westkant van de stad Faro, vlak bij het vliegveld.
Het is één van de fraaiste gedeeltes van het natuurpark en goed met de auto te
bereiken. Verder moet je het gebied te voet of te fiets verkennen.
Het
is een getijdengebied met slenken, kreken, slikken, schorren, salines, dijken,
moerassen, ruigtes en zeer extensieve weiden/boomgaarden met verwaarloosde
boerderijen. Je kunt
het gebied aan de westkant benaderen door vanaf Almancil richting Quinta do Lago
te rijden. Volg alle zes de rotondes in het golfgebied van Quinta do Lago tot aan
het natuurgebied en parkeer voorbij de laatste rotonde je auto op de grote parkeerplaats vlak bij de
zee. Je kunt in westelijke richting je weg zoeken langs plassen en salines tot
aan de volgende overgang naar het strand. Vervolgens loop je langs het strand
weer terug in oostelijke richting. Neem dan bij de volgende strandovergang de
lange houten brug over de slenk weer terug naar de parkeerplaats.
Het fraaiste gedeelte van dit natuurgebied ligt echter
tussen de hiervoor genoemde parkeerplaats en de startbanen van het vliegveld.
Als je, vanaf dezelfde parkeerplaats, het voetpad langs de
golfbanen in oostelijke richting volgt, kom je vanzelf bij een vogelkijkhut. Je
mag hier gewoon lopen, het is openbaar terrein. Je kunt het pad volgen langs de
oostkant van het complex. In de vijvers en op de gazons scharrelen Purperkoeten
en eenden rond. Aan het eind kun je rechtsaf slaan. Je loopt dan
tussen de zoutpannen door naar de grote zandberg bij de Ludo-boerderij.
Purperkoet (Porphyrio
porphyrio)
© Vogelwacht Uden e.o.
Een andere,
fraaie en natuurlijke entree ligt aan de oostkant. Houdt, komende vanaf de N125,
‘Faro’ aan en vervolgens de richting ‘Airport’. Neem bij de grote
rotonde, vlak voor het vliegveld, de afslag rechts richting ‘Praia da Faro’.
Waar de bebouwing aan je rechterhand stopt, en het bos begint, sla je direct de
grote asfaltweg rechts in (deze weg loopt schuin terug). Sla naar een paar
honderd meter de brede zandweg links in. Na zo’n tweehonderd meter staat aan
de linkerkant een bord met de aanduiding van het natuurgebied. Rijd de zandweg
helemaal uit tot aan de Ludo boerderij vlakbij de zoutbergen (enkele km.).
Rijd stapvoets, want onderweg valt er van alles te
zien. Vanaf deze historische boerderij (die overigens schandalig verwaarloosd
wordt) leiden zandwegen in allerlei richtingen. Je kunt een aardige wandeling
door het glooiende gebied maken. Als je achter de vervallen boerderij het
grintpad omhoog volgt kom je uiteindelijk op een kale heuveltop, door mij "spottershil"gedoopt.
Vandaar uit heb je een uitzicht op de omgeving. Let vooral op roofvogels in de
lucht. Je ziet onderweg veel Hoppen, Blauwe Eksters,
Ooievaars.. Daar spotten we ook roofvogels
zoals Dwergarend, Visarend, Slechtvalk, Grijze Wouw (zeldzaam in de Algarve) en Rode Wouw. Daar lieten twee Kuifkoekoeken zich van dichtbij bekijken.
Daar hebben we ook genoten van de vliegkunsten van twee jagende Velduilen, die
in dit gebied ongetwijfeld een perfecte habitat hebben. Op de akkers foerageren
veel groepjes zangvogels. In de rietvelden horen en zien wij altijd Waterral
en groepen Sint Helenafazantjes.
In de salines en slenken wemelt het (vooral bij
eb) van de steltlopers, plevieren, Flamingo, Kleine Zilverreiger,
Lepelaar, diverse meeuwensoorten, Grote Stern, Reuzen Stern, Aalscholver,
IJsvogel enz. In de grote slenk, die dwars door dit gebied slingert, krioelt het
werkelijk van de eenden: Krakeend, Smient, Pijlstaart, Slobeend, Wilde Eend,
Wintertaling, Tafeleend, Kuifeend en Krooneend. Dit is mijn favoriete
vogelgebied, een enorm vogelrijke habitat!
Suggestie voor een boeiende (rond)wandelroute (zie tekening): Loop vanaf de grote zoutberg het pad (dijkje) af in westelijke richting (richting golfbanen) en sla aan het einde van dit pad linksaf (langs het golfterrein). Je passeert dan links een brede slenk waar het wemelt van de eenden (telescoop meenemen). Volg het pad en sla voorbij de vogelkijkhut weer links af en volg de lange dijk die dwars door het gebied loopt in oostelijke richting (richting vliegveld). Sla bij de eerst volgende brede zandweg weer linksaf en volg de lange dijk richting zoutbergen en je bent weer op je uitgangspunt terug. Je kunt deze route ook volgen vanaf de grote parkeerplaats bij Quinta do Lago. Loop het dijkje ook eens helemaal af tot aan het vliegveld. Mijdt echter de weekends omdat het hier dan veel drukker is en veel vogels worden verjaagd.
4. Parque Ambiental de Vilamoura
Het is een vrij klein
natuurontwikkelingsgebied met een oppervlakte van zo’n 200 ha (zie kaartje
‘O Projecto Do Parque Ambiental’).
Het gebied is nog in ontwikkeling en ligt
ingeklemd tussen de golfterreinen van Vilamoura en de Ribeira de Quarteira. Het
informatie centrum is overigens in deze tijd gesloten. Naast kleinschalige- en
biologische landbouw vind je er natte ruigten en plasjes. Bij twee
plasjes staat een vogelobservatiehut. Langs de zuidkant stroomt de rivier
Quarteira die op veel plaatsen dicht met Spaans riet is begroeid. In het gebied
is een gemarkeerde wandelroute aangebracht. De ingang is vrij moeilijk te
vinden. Neem vanaf Albufeira de binnenweg (526) richting Vilamoura. Na Patâ de
Baixo passeer je een brug. Vrij snel na de brug volgt aan je rechterhand een BP
benzinestation. Sla bij het station rechtsaf (richting Vilamoura) en ga verderop
bij de kleine rotonde rechtdoor. Daar ligt de entree van het sportcentrum en van het Parque Ambiental.
Aan je rechterhand vind je het informatiecentrum.
We zagen in dit gebied vooral
veel zangvogels op trek en roofvogels: Bruine Kiekendief, Blauwe Kiekendief,
Dwergarend, Torenvalk, Slechtvalk en aan de overzijde van de rivier een biddende
Grijze Wouw. In de plasjes bij de vogelhut komt de Purperkoet voor. Vooral in de
struwelen langs de golfbaan wemelt het van de zangvogeltjes. We zagen grote
aantallen zwartkoppen en in de rietzomen groepjes Buidelmezen.
In de sloot langs de plas van de waterzuivering, langs het weggetje dat vanaf de
golfbaan naar de meest westelijke kijkhut loopt, is in maart 2006 door één van
de lezers in het palmriet een wevernest aangetroffen. Verder werd door hem een
groepje van tenminste 10 maskerwevers (Ploceus velatus) gezien. Het betreft hier
een knalgele vinkachtige vogel waarvan het mannetje een zwart masker en een
geelgroene rug bezit. Het vrouwtjes heeft een groenige kleur en onderscheidt
zich hiermee van de daar veel voorkomende mussen. De vogels vertoeven hier
waarschijnlijk al een aantal jaren. Verondersteld wordt dat hier een
wevervogelkolonie aan het groeien is. Als er bezoekers van dit gebied zijn die
dit bericht kunnen bevestigen dan graag even een reactie (liefst vergezeld van
foto’s).
5. Laguna da Salgados (Praia Grande)
Als natuurgebied een parel, klein
maar enorm vogelrijk (beslist een aanrader). Het ligt vlak bij Albufeira, tussen de golfbanen van Vale
de Parra, het riviertje Alcantharilha en de oceaan.
Het totale gebied wordt op de borden als Praia
Grande aangeduid. Het bestaat uit slenken, lagunes, moerassen, duinen en
extensief beheerde landbouwpercelen. De plaatselijke schaapherder weidt er zijn
kudde. Door het totale gebied is een wandelroute uitgezet met veel
informatieborden over flora, fauna, geologie en historie. Er staan twee oude
windmolens en centraal in het gebied een oude, karakteristieke vervallen
boerenhoeve. Midden in het gebied ligt een met parasoldennen begroeide klif.
Deze klif is 12 tot 13 miljoen jaar oud en bestaat, net als een groot deel van
de Portugesche kliffenkust, grotendeels uit fossiele schelpen en zeedieren.
Voor vogelaars is de Laguna da Salgados aan de oostkant van het gebied het meest interessant.
De plas heeft een
open verbinding met de zee. Het is één
van de zeldzame overgangs-gebieden in de Algarve van zoet naar zout water. Het
krioelt in de lagune van de steltlopers, Snippen, Grutto's, Dodaars, Kluten, Steltkluten,
Krakeenden, Wilde eenden, Pijlstaarten, Krooneenden, Aalscholvers, Ooievaars,
Blauwe Reigers, Kleine Zilverreigers enz. Steevast verblijft hier dan ook een
Slechtvalk en enkele Bruine Kiekendieven. Hier spotten wij ook een biddende
Grijze Wouw (een zeldzaamheid voor de Algarve).
Flamingo (Phoenicopteridae)
© Vogelwacht Uden e.o.
Ook verblijven er veel
Flamingo's (soms ruim 100) en Lepelaars. Nergens zagen wij zoveel Purperkoeten,
ze zaten werkelijk overal. Bij het foerageren houden Purperkoeten de
lisdoddestengels met één poot vast om het merg er uit te peuteren. Route; Aan de zuidkant van de laguna
ligt een mediteraine duingebied. Rondwandeling; Wandel langs de lagune en ga aan het eind van
de plas links.
Je loopt dan via de vogelkijkhut naar het strand. Let onderweg vooral op
ijsvogels op de overhangende takken aan de overkant. Aan het eind is de lagune
door een lage zandwal afgesloten van de oceaan. Bij langdurige regenval wordt de
wal doorgestoken en loopt het meer leeg. Wandel over het strand in westelijke
richting. Langs het strand fourageren vaak Drieteenstrandlopers en net achter de
branding Zeekoeten. Ga bij het strandpaviljoen rechtsaf weer de duinen in. Neem
aan het eind van dit pad de eerste zandweg rechtsaf, langs de boomgaard. Als je
dit pad volgt kom je vanzelf weer op je uitgangspunt terug.
Purperkoet (Porphyrio porphyrio)
© Vogelwacht Uden e.o.
Aan de zuidkant van de plas is in 2004 een vogelkijkhut geplaatst. In de omgeving van de plas maak je kans op Blauwborsten. Ook zitten daar veel Roodborsttapuiten, Hoppen en Steenuiltjes. Tussen de verspreid staande vijgenbomen spotten wij van zeer nabij jagende Velduilen en een foeragerende Kuifkoekoek. Hij peuterde vakkundig grote, harige rupsen leeg. Overal in de Algarve krioelt het overigens van de Tjif Tjaffen, je ziet ze werkelijk overal. Het lijkt alsof de hele Noord Europese populatie daar is neergestreken.
Route naar de Laguna deSalgados: Rijdt vanaf Albufeira langs de nieuwe haven en rijdt de weg richting Pêra (de 526). Vlak voor Pêra, een eindje voorbij de stenen brug, volgt een kleine rotonde. Ga hier linksaf richting Praia Grande, de smalle verharde weg in (ongeveer ¾ rond, richting restaurant). Deze weg gaat na enige tijd over in een onverharde weg, blijf deze links volgen. Sla dan links de zandweg in, in de richting van de plas. Vanaf dit punt heb je een goed uitzicht over de plas. Vaak staan hier meerdere vogelaars, vooral Engelsen. Jammer genoeg wordt dit gebied erg bedreigd. De overheid heeft hier ter plaatse bouwplannen en een forse uitbreiding van het golfcomplex gepland. De plaatselijke natuurorganisatie heeft alles geprobeerd om dit te verhinderen en wordt hierbij gesteund door Engelse- en Duitse natuurvrienden. De Portugesche natuurbeschermingsorganisatie ICN en SPEA (BirdLife Portugal) zijn niet krachtig. Bij mijn laatste bezoek in januari/februari 2007 vernam ik dat pal naast de plas een 18 holes golfbaan wordt aangelegd: de piketten waren al in het terrein geplaatst. De mooie oude en vervallen boerderij in het midden van het gebied zou tot clubhuis worden verbouwd. Aan het eind van de plas (aan de noordkant) zou door het ICN een soort voorlichtingscentrum worden aangelegd. In 2003 heeft SPEA een lijst van nationale vogelgebieden gepubliceerd waarin ook de Salgados Laguna is opgenomen “omdat dit gebied een van de meest geschikte gebieden blijkt te zijn voor het behoud van verschillende vogelsoorten”. Maar helaas worden alle beslissingen voor de Algarve door de bureaucratie vanuit Lissabon genomen.
6. Reserva Natural da Rio de Alvor
Het gebied ligt tussen de spoorlijn en de Rio de Alvor, net voorbij Portimâo. Het reservaat bestaat weer uit akkers, weiden, boomgaarden, salines, kreken en slikken. Ook dit gebied is weer bijzonder interessant voor allerlei steltlopers, het is enorm vogelrijk. Er schijnen hier ook Grielen voor te komen. In Cruzinha is een natuur- en voorlichtingscentrum dat door een Engelse predikant is opgericht. Het is uitgegroeid tot een internationale natuurorganisatie die wordt beheerd en ondersteund door een Engelse Kerkelijke organisatie. Het centrum doet veel aan vogelonderzoek, voorlichting en educatie voor de jeugd en is alleen donderdags open voor het publiek. Op donderdagochtend worden ook vogels geringd, gemeten en gewogen. Best leuk om eens mee te maken. De ingang tot het reservaat is bijzonder moeilijk te vinden. Rijdend over de N125, van Portimâo richting Lagos zie je ter hoogte van Figueira aan je linkerhand een palmenkwekerij. Sla voor deze kwekerij de smalle, onverharde weg links in (de weg loopt langs de kwekerij!) Blijf het weggetje volgen, je passeert de spoorlijn en komt dan vanzelf bij Cruzinha (bordje rechts van de weg).
Hier dichtbij ligt een soortgelijk moerassig gebied met zoutpannen en ruigtes bij het gehuchtje Abicada. Volg weg 125 weer terug richting Portimao en neem de volgende afslag rechts. Parkeer de auto aan het einde van de weg bij de antieke Romeinse ruïne en onderzoek het gebied te voet.
Ten zuiden van dit gebied
ligt tussen Rio de Alvor en de Oceaan een landtong. Het gebied is vooral bij
laagwater een bezoekje waard en bestaat uit kreken, slikken, schorren en
zandplaten. Vooral bij eb vallen namelijk de slikken en zandplaten droog en zie
je er veel steltlopers, meeuwen en sterns. De plaatselijke bevolking zoekt hier
bij laag water met een ‘schoffeltje’ naar kokkels.
Bereikbaarheid: Parkeer de
auto aan het eind van de haven van Alvor bij het voetbalveld en loop aan de
noordzijde van de landtong langs het ‘wad’ in westelijke richting tot aan de
strekdam. Als je langs het strand oostwaarts loopt kom je vanzelf weer terug op
het uitgangspunt. Vergeet niet een bezoekje te brengen aan het oude Alvor, een
typisch Portugees vissersdorp met karakteristieke straten, huizen en
restaurantjes waar je lekker vis kunt eten.
7. De Westpunt
Vanaf Burgau is langs de zuidkust
een brede strook als natuurpark aangemerkt. Hier stopt ook de ontwikkeling van
het massa toerisme en vind je nog het oorspronkelijke landschap van Portugal.
Het klimaat is hier duidelijk anders (warme trui meenemen!). Deze strook loopt
door tot Sagres en Cabo de S.Vincente (de meest westelijke punt van Europa) en
buigt dan af naar het noorden (de west Atlantische kust). Vooral aan de westkant
zijn indrukwekkende hoge kliffen.
Hier en in de haven van Sagres kun
je zeevogels bekijken. Vanaf het aardige dorpje Burgau loopt, langs de kust, een
fraai (rots)pad naar het vissersdorpje Salema. Je kunt eventueel binnendoor weer
teruglopen naar Burgau. Een andere fraaie kustwandeling loopt van Burgau naar
Lutz. Parkeer de auto in Burgau en klim aan de oostkant van het dorp omhoog.
Volg het pad langs de kust tot Lutz.
In het binnenland vind je veel trekkende zangers en roofvogels. Hier schijnt ook
Griel en Kleine Trap voor te komen. Wij zagen bij de westpunt een grote groep Alpenkraaien hoog
opschroeven op de thermiek.
Het gebied is te groot om uitgebreid te beschrijven en goed ontsloten. Advies:
neem vooral onverharde zandwegen en rijdt binnendoor terug naar Villa do Bispo.
Jammer genoeg worden ook in dit gebied veel onverharde wegen met Europees geld
(onnodig) geasfalteerd.
8. De Alentejo
Een heel ander gebied is de Alentejo. Het ligt ten noorden
van de Algarve. Dé habitat van Grielen en Trappen. Een echte aanrader! Dankzij
de nieuwe snelweg naar Lissabon ligt het op nog geen uur rijden van Albufeira.
Neem de nieuwe snelweg (tolweg) tot aan Ourique en neem daar de afslag naar
Castro Verde. Het gebied vormt een schril contrast met de Algarve en doet denken
aan het landschap van de Extremadura: uitgestrekte glooiende vlakten met
verspreide kurkeiken, extensieve landbouw of schraal grasland waar vooral
schapen grazen.
Het landschap doet denken aan de
Spaanse dehesa, een kruising tussen de Afrikaanse savanne en een boomgaard.
Alleen lopen hier nergens stieren rond en kun je overal vrij ronddolen.
Het
gebied wordt onderbroken door rotsachtige gronden met kurkeiken, olijvenbomen en
naaldbossen en een netwerk van beken. Plaatselijk zien de heuvels en velden vaak
helemaal wit van de bloeiende Kamille, alsof het gesneeuwd heeft! Wij hebben
hier honderden Grielen gezien. Overal fourageerden Kieviten en zagen we wolken
Goudplevieren. Trappen verzamelen zich in deze tijd van het jaar in grote
groepen. Wij spotten eens een groep van 125 Kleine Trappen. Ze zijn in het veld
bijzonder moeilijk te ontdekken. Wij werden bij ons zoeken gelukkig geholpen
door een jagende Rode Wouw: de hele groep vloog in paniek op en bleef lange tijd
rond cirkelen. Verderop zagen we nog een eenzame Kleine Trap die op zijn rug een
ca 30 cm lange antenne meezeulde (wie bedenkt toch zo iets!).
Grote Trappen zijn
vanwege hun formaat weliswaar eenvoudiger waar te nemen, maar je moet wel goed
zoeken. Je vindt ze vaak op eenzame plaatsen en je moet ze dan zeer voorzichtig
benaderen. Trappen zijn (net als Kraanvogels) bijzonder schuw! Toen wij eens een
groep van vijf Grote Trappen zagen landen, beklommen we voorzichtig een helling
waarachter 76 (zesenzeventig!) Grote Trappen foerageerden. Ook andere jaren
hebben wij groepen van wel 65 stuks waargenomen. Verder zagen we in dit gebied
overal Klapeksters, Rode Patrijzen, Rode Wouwen, Veld-, Kuif- en
Kalanderleeuweriken en veel trekkende zangvogeltjes.|
Grote Trap (Otis tarda)
© Vogelwacht Uden e.o.
Route: Neem vanaf Castro Verde de
weg richting Mertola (weg 123) en onderzoek in dit gebied alle zijweggetjes.
Tip: Enkele km buiten Castro Verde staat aan de linkerkant van de weg een
richtingsbordje Monte Da Iria Nova. Rijd hierin tot aan de beek (met de
bijenkorven) en onderzoek/beklim de heuvels in de buurt. Wij zagen hier
honderden Grielen.
Een eind verderop ligt lings langs weg 123 (richting Mertola) links het dorp Sâo
Marcos De Alaboeira. Sla hier rechts af en rijd de onverharde weg in door het
Reserva Biologica Herdade De Sâo Marcos. Sla aan het begin van deze zandweg ook
eens de andere zandweg, direct links in. Gegarandeerd zijn op de uitgestrekte
droge landerijen Grote Trappen te vinden. Op de velden rondom Sâo Marcos,
direct langs hoofdweg 123 foerageren dikwijls grote groepen Kleine Trappen. Het
biologisch beheer in dit gebied is speciaal afgestemd op Trappen. Nog een andere
fraaie route of dagtrip om dit gebied te verkennen is de volgende. Neem vanaf
Albufeira de A2 richting Lissabon. Neem de tweede afslag Almodôvar en rijd
richting Mertola. Het is een schitterend dehesa landschap met fraaie,
fotogenieke solitaire kurkeiken. Erg jammer dat in dit gebied her en der
lijnvormige, steriele stroken met dennen worden aangeplant. Onderzoek onderweg
de zandwegen links en rechts en rijd door naar Sâo Joâo dos Caldeireiros. Neem
hier de weg links naar Fiquerinha. Onderzoek hier ook weer de onverharde
zijwegen en rijd hier en daar het landbouwgebied in. In de buurt van naaldbossen
en olijvenbomen ontdekten wij verschillende Kuifkoekoeken. Op de velden zagen
wij veel Kalanderleeuweriken en een grote groep Zwartbuik Zandhoenders. Deze
hoenders zijn pas goed waar te nemen als ze opvliegen, ze hebben een
perfecte schutkleur. In dit gebied komen in deze tijd als roofvogels voor: Rode
Wouw, Blauwe Kiek, Grijze Wouw en Buizerd. Rijd vervolgens vanaf Fiquerinha door
het trappenreservaat naar Sâo Marcos Da Ataboeira en vandaar weer via weg 123
naar Castro Verde. Via de A2 keer je weer terug naar de Algarve. Ook het oude
stadje Mertola is zeker een bezoek waard.
9.ROCHA DA PENA.
Er zijn tot dusverre voornamelijk gebieden langs de kust beschreven. Natuurlijk zijn de binnenlanden van de Algarve ook een bezoekje waard, overal kun je vogels aantreffen. Wij maakten een fraaie gemarkeerde wandeling over de Rocha da Pena (aanbevolen).
Rijdt van Albufera binnendoor of over de IP1 en neem daar afslag 11 richting Loulé. Sla naar enkele km linksaf richting Parragil. Dit is weg 524-1 die overgaat in weg 524-2. Steek aan het einde de N124 over en parkeer de auto in Penina. Loop daar via de zandweg richting Rocha en volg de gemarkeerde route over de Rocha da Pena die weer eindigt in Penina (ca 5 km, 1,5 uur). Vanaf de rots heb je een prachtig uitzicht over de Algarve. In dit gebied verblijven veel zangvogels, let ook op roofvogels en uilen. De berg ligt echter vol hulzen, er wordt hier kennelijk flink gejaagd.
10. SERRA DE MONCHIQUE
Zoek voor een bezoekje aan de Monchique altijd een mooie heldere dag uit. Mijdt echter de hoofdwegen, er zijn veel fraaiere alternatieven:
Rijdt vanaf Albufeira via de IP1 richting Portimao. Verlaat de weg bij afslag 5 en neem bij de rotonde de N124 richting Silves/Monchique. Sla na ca 6 km rechtsaf naar Silves (N124). Sla na ca 3 km linksaf weg 1077 in richting Alferce. De weg gaat door de valle de Odelouca (kans op Steenarend en andere roofvogels). Er zijn diverse mooie uitzichtplekken. Neem bij Fornalha niet de ‘grote’ afslag Monchique maar vervolg de weg tot vlak voor de bebouwde kom van Alferce. Sla daar een smal asfaltweggetje links omhoog in (gemarkeerd als bergweg). De weg loopt langs de kam van de Serra de Monchique helemaal door tot de plaats Monchique. Rijdt vanaf Monchique via de N263-3 naar de top van de Foia (902 meter). Geniet van het uitzicht en de vogels. Wij spotten daar o.a. diverse roofvogels, Beflijster en Grijze Gors.Vanaf de top van de Foia zijn er na enig zoeken diverse wandelingen mogelijk (niet gemarkeerd).
Rijdt via binnenweggetjes terug naar Albufeira.
WAARGENOMEN WINTERVOGELSOORTEN IN DE ALGARVE TOT 2007.
Dodaars, Fuut, Geoorde Fuut, Kuhls Pijlstormvogel, Jan van Gent, Aalscholver, Kuifaalscholver, Marokkaanse Aalscholver, Kwak, Ralreiger, Koereiger, Kleine Zilverreiger, Blauwe Reiger, Purperreiger, Ooievaar, Lepelaar, Flamingo, Zwarte Zwaan, Canadese Gans, Nijlgans, Bergeend, Smient, Krakeend, Wintertaling, Zomertaling, Wide Eend, Pijlstaart, Slobeend, Krooneend, Tafeleend, Kuifeend, Witoogeend, Zwarte Zee-eend, Grijze Wouw, Rode Wouw, Slangenarend, Bruine Kiekendief, Blauwe Kiekendief, Havik, Sperwer, Buizerd, Visarend, Steenarend, Kleine Torenvalk, Torenvalk, Smelleken, Slechtvalk, Rode Patrijs, Kwartel, Fazant, Waterral, Porseleinhoen, Waterhoen, Meerkoet, Purperkoet, Kleine Trap, Grote trap, Zwarte Ooievaar, Zwarte Ibis, Scholekster, Steltkluut, Kluut, Griel, Bontbekplevier, Strandplevier, Goudplevier, Zilverplevier, Kievit, Drieteenstrandloper, Kleine Strandloper, Krombekstrandloper, Bonte Strandloper, Kanoet, Kemphaan, Bokje, Watersnip, Grutto, Rosse Grutto, Regenwulp, Wulp, Zwarte Ruiter, Tureluur, Groenpootruiter, Kleine Geelpootruiter, Witgatje, Oeverloper, Steenloper, Zwartkopmeeuw, Kokmeeuw, Stormmeeuw, Kleine Mantelmeeuw, Grote Mantelmeeuw, Geelpootmeeuw, Adouins Meeuw, Reuzenstern, Grote Stern, Zeekoet, Alk, Zwartbuikzandhoen, Rotsduif, Holenduif, Houtduif, Turkse Tortel, Kuifkoekoek, Kerkuil, Dwergooruil, Steenuil, Bosuil, Velduil, Moorse Nachtzwaluw, Gierzwaluw, IJsvogel, Hop, Groene Specht, Grote Bonte Specht, Kleine Bonte Specht, Kalanderleeuwerik, Kuifleeuwerik, Thekla Leeuwerik, Boomleeuwerik, Veldleeuwerik, Rotszwaluw, Boerenzwaluw, Roodstuitzwaluw, Huiszwaluw, Graspieper, Duinpieper, Oeverpieper, Grote Gele Kwikstaart, Witte Kwikstaart, Winterkoning, Heggemus, Roodborst, Blauwborst, Zwarte Roodstaart, Roodborsttapuit, Paapje, Blauwe Rotslijster, Merel, Kramsvogel, Koperwiek, Zanglijster, Grote Lijster, Beflijster, Cetti's Zanger, Graszanger, Provençaalse Grasmus, Kleine Zwartkop, Zwartkop, Tjiftjaf, Iberische Tjiftjaf, Vuurgoudhaantje, Grauwe Vliegenvanger, Staartmees, Kuifmees, Zwarte Mees, Koolmees, Pimpelmees, Boomklever, Boomkruiper, Buidelmees, Klapekster, Roodkopklauwier, Gaai, Blauwe Ekster, Ekster, Alpenkraai, Kauw, Zwarte Kraai, Raaf, Spreeuw, Zwarte Spreeuw, Huismus, Spaanse mus, Ringmus, Vink, Europese Kanarie, Groenling, Putter, Sijs, Kneu, Grijze Gors, Rietgors, Grauwe Gors, Cirlgors, Zwartkopwever (Black Headed Wever), Sint Helenafazantje.
Totaal aantal waargenomen 'winter'vogels tot 27/02/07: 187 stuks
De volgende 'winter'vogels zijn ooit in de Algarve gesignaleerd maar nooit door mij waargenomen;
Noorse Pijlstormvogel, Middelste Jager, Papagaaiduiker, Arendbuizerd, Havikarend (broedvogel), Houtsnip, Oehoe, Alpenheggemus, Keep, Appelvink, Rosse Franjepoot, Kleine Jager, Paarse Strandloper, Visdief, Alpengierzwaluw, Goudhaan, Goudvink
© Joop Bergsma, Vogelwacht Uden e.o.
tip; B&B in Algarve, zie www.casalcubo.nl/